Trải qua gần 600 năm tồn tại, 10 năm được công nhận là Khu di tích Quốc gia đặc biệt, cho tới hôm nay Lam Kinh vẫn là địa chỉ linh thiêng, nơi lưu dấu vàng son một thuở, nơi ẩn chứa những cơ tầng văn hoá, cuồn cuộn dòng chảy sức mạnh tâm linh kỳ diệu của đất nước, quê hương.

1. Lam Kinh ở đâu?

Còn được gọi là Tây Kinh, khu di tích lịch sử Lam Kinh bao gồm một diện tích rộng khoảng 200ha và nằm ở huyện Thọ Xuân, tỉnh Thanh Hóa. Không gian nơi đây rộng lớn và yên bình, với môi trường xanh tươi, vườn cây to và xanh tốt bao quanh các điện miếu và lăng tẩm, tạo nên một không gian mát mẻ, thanh nhã.

Được xây dựng bởi vua Lê Thái Tổ (Lê Lợi) vào năm 1428, Lam Kinh là nơi khởi phát của cuộc khởi nghĩa Lam Sơn và là nơi bắt đầu cho chiến thắng chống lại sự xâm lược của quân Minh. Là quê hương của anh hùng dân tộc Lê Lợi, Lam Kinh được xây dựng như một kinh thành nhằm thờ cúng tổ tiên và đồng thời là Thái Miếu – nơi an nghỉ cho các vị vua triều Lê.

2. Khám phá vẻ đẹp trong kiến trúc của khu di tích Lam Kinh

Khu di tích này được chia thành các khu vực chính bao gồm điện, miếu, lăng mộ và các khu vực dành cho tản bộ và thư giãn.

Thành Điện, một trong những phần quan trọng của Lam Kinh, được xây dựng theo nguyên tắc “tọa sơn hướng thủy” “tả Thanh Long – hữu Bạch Hổ” của phong thủy địa lý cổ xưa. Được bao quanh bởi núi Dầu ở phía Bắc, sông Chu – núi Chúa ở phía Nam, rừng Phú Lâm ở phía Đông và núi Hương – núi Hàm Rồng ở phía Tây. Sự bố trí này tuân theo tiêu chuẩn vàng trong phong thủy của người Á Đông, mang lại sự thịnh vượng và yên bình của Lam Kinh.

Các khu vực khác như Hoàng Thành, Thái Miếu và Cung Điện được sắp xếp theo hình bàn cờ, bao gồm khu ngọ môn, sân rồng, chính điện, thái miếu và nhiều công trình khác.

3. Di tích Lam Kinh có gì?

Kiến trúc của khu di tích này thể hiện theo hình dáng chữ Vương – (Chữ Vương (chữ Hán (王) thường mang ý nghĩa về quyền lực, sự giàu có như vua, vương quyền…), Quần thể cố đô Lam Kinh với chiều dài 314 mét và chiều rộng 254 mét. Tường thành, dày 1 mét, bao quanh toàn bộ các công trình trong di tích, tạo nên một cánh cung tinh tế và hoành tráng.

* Sông Ngọc - Cầu Bạch

Dòng sông Ngọc và cây cầu Bạch trong Khu di tích Lam Kinh tạo nên một khung cảnh đáng ngưỡng mộ về bàn tay tạo tác của tiền nhân. Sông Ngọc thực ra một kênh đào – uốn lượn, vắt ngang đường chính dẫn vào di tích, tạo ra một cảnh tượng tuyệt đẹp. Theo phong thủy địa lý, sông Ngọc chính là Long Mạch, là đường đi của Sinh khái, Vương khí và Vượng khí…

Cây cầu Bạch, nối hai bờ sông Ngọc – uốn cong theo kiến trúc “thượng gia hạ kiều” là lối đi chính để du khách bước vào khu di tích Lam Kinh. Khi nhìn từ xa, cầu mang một vẻ đẹp tuyệt đẹp, độ cong tự nhiên tạo nên một tác phẩm nghệ thuật. 

* Giếng Ngọc Lam Kinh

Khi vừa qua cầu Bạch, thêm khoảng 50 mét và sẽ bắt gặp một nguyên mẫu giếng cổ khổng lồ, một công trình được xây dựng từ thời vua Lê Lợi. Mặt nước của giếng cổ luôn có màu xanh của Ngọc Bích – có lẽ vì vậy mà người ta đặt cho giếng là Giếng Ngọc.

* Ngọ Môn lối vào chính điện

Ngọ Môn, được biết đến với tên gọi Nghi Môn, là một công trình kiến trúc tuyệt vời tại Khu di tích Lam Kinh. Nó mang trong mình sự trang nghiêm và uy quyền. Ngọ Môn được xây dựng với quy mô rộng lớn, gồm ba gian, trong đó gian giữa có chiều rộng 4,6 mét và hai gian bên có chiều rộng khoảng 3,5 mét. Ngoài ra, công trình còn có ba cửa, trong đó cửa chính có chiều rộng 3,6 mét và hai cửa bên có chiều rộng khoảng 2,674 mét.

Ngay phía trước Ngọ Môn, có hai tượng nghê đá đã tồn tại hàng trăm năm, với nhiệm vụ canh giữ và bảo vệ sự bình yên của quần thể kiến trúc nằm phía sau. 

* Sân Rồng Lam Kinh

Lối dẫn từ sân rồng lên chính điện tại Khu di tích Lam Kinh mang đến một cảm giác tráng lệ và hoành tráng. Trên thềm lớn có 9 bậc, ta có thể thấy 3 đường lên được trang trí tinh tế, gây ấn tượng mạnh với những hình tượng rồng đá tạc tròn uốn khúc, như chúng đang bay lượn trong không gian. Sân Rồng rộng hơn 3.500 mét vuông là nơi diễn ra các nghi thức tế lễ tại khu di tích.

* Chính điện Lam Kinh

Sân rồng và chính điện là những công trình mang vẻ trầm mặc, uy nghi của điện cổ, thành xưa. Có quy mô lớn nhất Lam Kinh, chính điện cũng được xem là công trình bằng gỗ lim lớn nhất Việt Nam với 138 cột, đều làm bằng gỗ lim có đường kính đến 62cm.

* Thái Miếu

Khu Thái miếu Lam Kinh nằm phía sau khu chính điện, là một nơi linh thiêng được dành riêng để thờ cúng tổ tiên, các vị vua và hoàng thái hậu nhà Lê. Trước đây, khu vực này bao gồm 9 tòa miếu, tuy nhiên hiện chỉ có 5 tòa đã được phục dựng lại.

Việc phục dựng lại 5 tòa miếu là một nỗ lực đáng kể để bảo tồn và tái hiện vẻ đẹp của khu Thái miếu Lam Kinh. Đây là một điểm đến quan trọng để khách tham quan có thể tìm hiểu về tín ngưỡng và văn hóa truyền thống của dân tộc, đồng thời tôn vinh di sản lịch sử vĩnh cửu của gia đình nhà Lê.

* Vĩnh Lăng - Mộ phần của Lê Thái Tổ Lê Lợi

Vĩnh lăng, nơi an nghỉ của vua Lê Thái Tổ, tọa lạc chỉ cách điện Lam Kinh khoảng 50 mét. Tại đây, bố cục và phong cách mai táng được thể hiện một cách đơn giản nhưng tôn nghiêm, tự nhiên và trang nhã. Vĩnh lăng là một nơi linh thiêng và yên bình, nơi mà các vị vua và hoàng hậu của gia đình nhà Lê được an nghỉ với sự tôn trọng và nhân danh cao quý.

Phía trước Vĩnh Lăng, chúng ta có hai tượng đá hình quan chầu, và bốn cặp tượng vật đá gồm nghê, ngựa, tê giác và hổ. Những tượng đá này tạo nên một khung cảnh ấn tượng và trang trọng, tôn vinh sự quyền uy của Vĩnh Lăng.

Ngoài ra, bia đá tại đây cũng là một tác phẩm nghệ thuật đáng chú ý. Được chế tác từ tầm tích nguyên khối, bia mang trong mình sự vững chãi và độc đáo. Nội dung trên bia do danh hào Nguyễn Trãi biên soạn, ghi lại thông tin về thân thế và thành tựu vĩ đại của vị vua. Đây là một tài liệu quý giá về lịch sử và văn hóa, cho phép chúng ta khám phá sự vĩ đại của vua Lê và nhìn nhận sự phát triển của đất nước dưới triều đại nhà Lê.

* Bia Vĩnh Lăng

Gần Vĩnh lăng, chúng ta sẽ thấy Bia Vĩnh Lăng – một Bảo vật quốc gia của Việt Nam, nằm trong khoảng không xa. Bia này được chế tác từ một khối đá trầm tích biển, mang trong mình sự vẹn nguyên và độc đáo. Với chiều cao 2,97 mét, chiều rộng 1,94 mét và độ dày 0,27 mét, bia được đặt trên lưng một con rùa khổng lồ được tạc từ cùng một khối đá trầm tích biển.

Bia Vĩnh lăng là một biểu tượng quan trọng, không chỉ đại diện cho vẻ đẹp và nghệ thuật của khu di tích Lam Kinh, mà còn mang trong mình giá trị văn hóa và tinh thần của dân tộc Việt Nam. Nó là một điểm đến thu hút sự quan tâm của du khách, cho phép họ khám phá và cảm nhận sự kiêu hãnh và vĩ đại trong quá khứ lịch sử của đất nước.

Ngoài ra, Du khách có thể tham quan những cổ vật của Lam Kinh xưa được lưu giữ trong nhà trưng bày ở Lam Kinh. Và nghe những câu chuyện kỳ bí ở khu di tích Lam Kinh như “cây Lim 600 tuổi hiến thân xây đại điện Lam Kinh” hay “cây ổi biết cười”, ” Chuyện tình đa – thị, một gốc hai cây”…

Hãy đến với Lam Kinh – một điểm đến du lịch tuyệt vời tại Thanh Hóa. Lam Kinh không chỉ là một khu di tích lịch sử quan trọng mà còn là một hành trình khám phá về văn hóa, kiến trúc và thiên nhiên đầy hấp dẫn. Với không gian thiên nhiên tuyệt đẹp, kiến trúc lịch sử độc đáo và giá trị văn hóa sâu sắc, Khu di tích Lam Kinh là điểm đến du lịch lý tưởng để khám phá và tìm hiểu về lịch sử và di sản văn hóa của Việt Nam.